Milieuvriendelijk consumeren is moeilijk

Milieuvriendelijk consumeren is moeilijk !

Het milieu krijgt te weinig aandacht. ‘Als ik er niet aan denk, word ik er niet op gewezen.’

Afgelopen zomer ging de Wageningse socioloog en milieukundige Gert Spaargaren met zijn vrouw op zoek naar een nieuwe tuintafel. Het vakgebied van de hoogleraar bestaat uit de vraag hoe consumenten kunnen kiezen voor een duurzame leefstijl, maar dwalend door het tuincentrum ging iets mis.

Na lang zoeken viel de keuze op een hardhouten tafel die eindelijk aan hun smaak voldeed. ‘Pas de volgende dag realiseerde ik me dat ik me geen moment had afgevraagd of die van verantwoord FSC-hout was gemaakt. Terwijl ik daar nota bene lezingen over geef!'

Onbedoeld werd Spaargaren zo slachtoffer van zijn eigen stelling. Consumenten willen best rekening houden met het milieu, zegt de hoogleraar al jaren, maar worden door winkeliers en overheid nauwelijks geholpen om een goede keuze te maken. ‘Zo’n tuincentrum is absoluut niet bezig met het milieu, evenmin als de hele sector trouwens. Als ik er zelf even niet aan denk, word ik er ook niet op gewezen.’

De overheid heeft wel een energiebeleid, maar geen consumptiebeleid waarbij consumptie en milieu nadrukkelijk met elkaar in verband worden gebracht, is zijn stelling. Energielabels voor koelkasten en auto’s zijn een goed begin, maar vertellen nog niet de helft van het hele milieuverhaal.

Zo kunnen consumenten die naar alle adviezen van de milieubeweging luisteren, jaarlijks 800 euro besparen op hun huishoudelijk energiegebruik. Maar wie met dat geld een vliegvakantie boekt, heeft zijn energiebesparing natuurlijk weer helemaal teniet gedaan. Echt milieuvriendelijk consumeren is moeilijker dan men denkt.

‘Als je een auto koopt, kun je te weten komen hoe zuinig die rijdt. Maar ruim een kwart van het totale energiebeslag zit er al in als hij in de showroom staat. Dat is de energie die nodig was voor de productie. Bij huishoudelijke apparaten worden we over deze eerste kwart tot de helft van de milieubelasting niet geïnformeerd.’

Op de universiteit van Wageningen leidt Spaargaren verschillende onderzoeken naar duurzamere consumptiepatronen. Eén ervan betreft het indirecte energiegebruik van producten. Bij auto’s is dat dus ongeveer een kwart. Voor de meeste gewone, alledaagse artikelen is het zelfs meer dan de helft.

Consumenten die vanwege het broeikaseffect een ‘energiezuinig’ apparaat kopen, moeten zich realiseren dat een behoorlijk deel van de totale energie al in de aanschaf zit. Soms is tweederde van alle milieubelasting al in de productiefase te vinden.

'Tweederde is erg veel, en je zou daarom kunnen zeggen dat de consument niet zo belangrijk is. Dat is ook wat de overheid doet. Die zegt: we pakken de industrie aan om de productie groener te maken. Dat is efficiënter, en zo passeren we de consument die tóch niet wil worden lastig gevallen met milieu. Daar ben ik het fundamenteel mee oneens. Eenderde energiegebruik is niet te verwaarlozen, maar belangrijker is dat de consument geen milieumacht kan uitoefenen door producenten te dwingen meer duurzame producten te leveren.’

Voorbeelden van hoe dat kan zijn er volop, zegt hij. Op het gebied van voeding bijvoorbeeld. ‘In Engeland is een enorme omslag geweest op het gebied van biologische voeding. Het aandeel is gestegen van 2 naar 20 procent en een doorgroei tot boven de 45 procent wordt verwacht. Ook in Denemarken, Zweden en Duitsland gebeurt dat. En overal blijkt de macht van de supermarkten doorslaggevend te zijn.’

Ook de Nederlandse milieubeweging heeft dat ontdekt. Supermarkten werden de afgelopen jaren gedwongen groenere producten in het assortiment op te nemen, maar met de verkoop valt het nog tegen. ‘De fout was dat men stopte toen het succes was geboekt. De auto stond bij wijze van spreken in de showroom en de tomaat lag in de winkel, maar de eindgebruiker werd niet of nauwelijks over de groene keuzes geïnformeerd.’

Consumenten kan worden geleerd verantwoord te kiezen, denkt Spaargaren. ‘Over labels en logo’s wordt vaak denigrerend gedaan. Het zouden er te veel zijn en ze zijn te ingewikkeld. Dat is waar, maar daar heb je dus consumptiebeleid voor nodig: om per consumptiedomein betere labels of informatiemethoden te kunnen maken. Die moeten rekening houden met alle milieudruk, zowel het indirecte als directe energiegebruik en desgewenst ook gezondheid, biodiversiteit, dierenleed of kinderarbeid.’

De consument zelf moet overigens zo min mogelijk worden lastiggevallen met technische informatie. Hij moet worden uitgenodigd milieu te zien als ‘een kwaliteit die iets toevoegt aan de beleving van consumptie’, zegt de milieusocioloog. Het label kan het beste worden verpakt in een winkelformule of verkoopconcept. Een compleet groene supermarkt bijvoorbeeld; of een tuincentrum waar gewoon alles van FSC-hout is.

Zelfs verre vliegreizen mogen wat Spaargaren betreft een milieulabel krijgen, hoe milieu-onvriendelijk ze ook zijn. ‘Je zou met een consument die naar Indonesië wil, dan bijvoorbeeld een zongarantie-vakantie kunnen afspreken naar een bestemming dichterbij. Dan doe je Indonesië ééns in de drie jaar, in plaats van twee keer per jaar. Het idee dat sommige keuzes taboe zouden zijn – daar moet de milieubeweging van af.’

Woning-Energie-Label.nlBV

Hartelijk welkom op onze website !

INFORMATIEF !

HET LAATSTE NIEUWS OVER ENERGIELABELS!

Woning-Energie-Label.nl^BV